ne biçim şeyler…

Erivan Yolundan Ağrı Dağı

ararart_bYıl 1835. Francis Rawdon Chesney adındaki bir İngiliz albayı mezopotamyada örülecek İngiliz demiryolu ağı için İngiltere hükümeti tarafından görevlendirilir. Aslında Chesney bir askerden önce ünlü bir kaşif olarak bilinir. İngiltere için oldukça değerli maden kaynaklarıyla dolu Mezopotamya ve çevresi her açıdan büyük öneme sahipti. Zira o yıllarda Almanya ile arasında ezeli bir sömürgecilik rekabeti olan İngiltere için Mezopotamya, belki de herşeyden daha önemliydi. Herşeyiyle zengin Mezopotamya ve antik çağın ticaret yolları İngiltere için vazgeçilmez hazineler ve sürekli araştırılması, keşfedilmesi gereken yerlerdi. Demiryolları ise İngiltere ve sömürgecilik yarışına sonradan katılan Almanya için herşeyin can damarlarıydı. Aynı tarihlerde birçok Osmanlı toprağında da demiryolu yapan bu 2 emperyalist güç arasındaki mücadele aslında hakim olmak istedikleri topraklarda verdikleri birer varolma savaşıydı. İzmir-Aydın demiryolunun da bu yıllarda İngiltere tarafından, Ege ve Anadolu topraklarında yetişen birçok ürünün Avrupaya götürülmesi için yapıldığını unutmamak gerek. O yıllarda bir İngiliz Albayı olan Chesney’in tam olarak neden mezopotamya demiryolu için çalıştığını bilmiyorum fakat muhtemelen demiryolunun güvenliği için çalışan bir albaydı ve doğunun bu garip bölgeleri hakkında çok şey biliyordu. Çünkü Chesney bu topraklara birkez değil, birçok kez gelmişti. Chesney bu görev için 1835 yılında önce Anadolu’ya gelir ve uzun bir araştırma ve seyahate başlar. Seyahatinin rotası ilgi çekicidir. Seyahatine bugünkü İzmir’den başlayan Chesney önce Sardes (Salihli) harabelerini ziyaret eder. Ve Anadolu’nun içlerine doğru sokulmaya başlar. Nasıl seyahat ettiği, nasıl lierlediği ve nerelerde konakladığı hakkında pek birşey bilmiyorum. Yolu birçok yabancı gezginden farklı olarak Urfa’dan ve Mardin’den geçer. Çünkü hedef Mezopotamya’dır. Chesney’in seyahatnamesinde birkaç güzel çizim var. Muhtemelen taşbaskı-litografi olan bu çizimler oldukça güzel ve birkaç tanesi de 1835 yılının Anadolu’sundan önemli bazı yerleri betimliyor. Kitapta çok fazla çizim yok fakat Chesney’i görüntüsüyle oldukça etkileyen yerler var. Çizimler muhtemelen Chesney’in görevi boyunca yanında ona eşlik eden bir çizere ait. Chesney Ağrı (Ararat) dağından oldukça etkilenmiş olsa gerek ki seyahatnamesinin ilk çizimi bu güzel Ağrı dağı manzarasına ait. Sırtları yüklü iki deve ve bir kervancı, bir de sabana bağlı iki öküz ardında toprak süren bir çiftçi var.  Çizim Ağrı-Erivan mı yoksa Erivan – Ağrı yönüyle mi yapılmış bilmiyorum fakat çizimin altındaki başlığa bakılırsa “Road To Erivan” ibaresinden belki bir şeyler çıkartılabilir.

Reklamlar

Yorumlar kapatıldı.