ne biçim şeyler…

William Henry Bartlett

William Henry Bartlett. Bu eşsiz gezgin ve gravür sanatçısıyla yine bir tesadüf eseri tanıştım. 1809 Londra doğumlu Bartlett, usta bir seyyah ve mükemmel bir gravür sanatçısı. Zamanının birçok gezgini gibi o da gezdiği ve gördüğü yerleri çizerek belgeliyor. Fakat Bartlett’ın tarzı diğerlerinden oldukça farklı. Bartlett, çizimlerini oldukça realist bir tavırla çelik kalıplara oyup gravüre çeviriyor. Pek tabii ki bu büyük gezginin yolu 1840’lı yıllarda Balkanlar, Anadolu ve Uzakdoğu’dan da geçiyor. İşte Likya, bu sefer çok daha farklı bir ustanın çizimiyle karşımıza çıkıyor. Keskin köşelerini korumuş, kırılmamış, bozulmamış Likya mezarları. O zamanlar gerçekten öyleydiler yada Bartlett bu mezarları kendisi idealize etti, bilemiyorum. Sol tarafta kapağı açılmış bir mezar var. Çizime dikkatlice bakarsak, sağ tarafta, uzakta kalan bir Likya sarkofajının kapağına tutunmuş, ilginç bir karakter var. Belki de mezarın üstüne tırmanmak istiyor. Ve yine Anadolu’dan geçen her yabancı gezginin çizdiği gibi -ki buna özellikle dikkat etmenizi isterim- önplanda yere yatmış, uzanmış, çevreleriyle tamamen ilgisiz oraya ait yerli halktan insanlar var. Resmin en altında, yüzüstü yere uzanmış, herşeyle ilgisini kesmiş, aslında orada olmayan adama dikkat edin. Sanki birşeyler okuyor ama önünde okuyacağı hiçbirşey yok. Sanki bir karınca yuvasını inceliyor gibi. Ama pek tabii ki bilemiyoruz. Thomas Allom, Charles Texier, Charles Fellows ve Arundell gibi 1800’lerde Anadolu’dan geçmiş her büyük seyyahın çiziminde yerli halk tamamen herşeyden uzak, avare, çevresinden kopuk ve ilgisiz bir şekilde betimlenmiştir. Onlar, yıkık bir sütunun üzerine oturmuş veya bir Likya mezarının yamacında uzun pipolarını tüttürüyorlardır. İçinde bulundukları dünyadan kopuk, kendi aralarında laflayan, kaval çalan, toprağa uzanmış, ilgisiz insanlardır. Bu, o insanların gerçek halleridir ve bu gezginler bir anlamda bu duruma parmak basmış, dikkat çekmişlerdir. 1800lerde bu insanların neden böyle olduklarını bir yazıda anlatmak isterim. Ki onlar bizim dedelerimizdir…

Reklamlar

Yorumlar kapatıldı.